Bipolar bozukluk nedir?
İki uçlu duygudurum bozukluğu olarak da adlandırılan bipolar bozukluk, mani (ruhsal taşkınlık) ve depresyon (ruhsal çökkünlük) atakları ile seyreden bir psikiyatrik hastalıktır.
Hangi sıklıkta görülür?
Yaşam boyu yaygınlığı %1 oranındadır. Başka bir deyişle, her 100 kişiden birinin yaşamının herhangi bir döneminde bu hastalığa yakalandığını söyleyebiliriz. Kadınlarda ve erkeklerde eşit oranda görülür.
Bipolar bozukluğun nedenleri nelerdir?
Bu hastalığın nedenleri tam olarak aydınlatılamamıştır. Kabaca ifade etmek gerekirse, beyin kimyasının bozulması (noradrenalin, serotonin gibi kimyasal ileticilerde düzensizlikler) önemli nedenlerden biri olarak gösterilebilir. Genetik geçiş de bir başka nedendir. Birçok psikiyatrik hastalıkla karşılaştırıldığında, bipolar bozukluğun oldukça güçlü bir genetik geçiş gösterdiğini görürüz. Bu nedenle, ailesel kümelenme göstermektedir. Diğer yandan, anne, baba ya da eş kaybı gibi zorlayıcı yaşam olaylarının da bu hastalığa zemin hazırlayabildiği bilinmektedir.
Bu hastalığın belirtileri nelerdir?
Belirtiler mani ya da depresyon dönemine göre farklılık gösterir.Manik atak sırasında hasta aşırı hareketli, enerjik ve konuşkandır. O kadar konuşkandır ki, susturulamaz. Aşırı sinirli ya da aşırı neşeli olabilir. Çok zengin, çok yetenekli ya da çok güçlü olduğuna inanabilir. Özgüveni öyle artmıştır ki, büyük işler başaracağı düşüncesiyle olmadık girişimlerde bulunabilir. Yargılaması bozulduğu için (örn. kredi kartını aşırı kullanarak) ciddi ekonomik yük altına girebilir. Aşırı ve güvenli olmayan cinsel etkinlikler sonucu güç durumlar yaşayabilir. Hastalığın depresyon dönemlerinde manik atağın tam tersi bir tablo karşımıza çıkar: Mutsuz, çökkün, yorgun görünen hasta az konuşur, az hareket eder. Cesareti azalmıştır. Toplumdan uzaklaşır, içine kapanır. Umutsuzdur. Kendi kendini suçlar. Konsantre olmakta zorlanır. İş performansı düşer.
Bipolar bozukluk tedavisinde neler yapılır?
Manik atak (hastanın kendisine ya da çevresine zarar verme riski olduğundan) hastaneye yatırılarak tedavi edilir.Manik atak sırasında hastalığını kabullenmediği için, yatış çoğu kez hastanın isteği dışında gerçekleştirilir. Ağır depresyon dönemi de intihar olasılığı nedeniyle hastaneye yatışı gerektirir. Bipolar bozuklukta ilaç tedavisi vazgeçilmezdir. Hem mani, hem de depresyon dönemleri etkili ilaç tedavileri ile daha hızlı ortadan kalkar. Mani ya da depresyon belirtileri kaybolduktan sonra da ilaç tedavisini sürdürmek gerekir.Geçirilmiş olan atakların sayısı ve şiddetine göre, bazen 2 yıl, bazen 5 yıl, bazen de yaşam boyu ilaç tedavisi önerilir.